ความสำคัญของเครดิต (ไม่ใช่แค่เครดิตบูโร)

แนวคิดเรื่องการให้ความสำคัญเรื่องเครดิตไม่ใช่เพิ่งมีตอนตั้งหน่วยงานเครดิตบูโร แต่มันมีมาตั้งแต่สมัยดึกดำบรรพ์แล้ว (ตั้งแต่ก่อนยุคข้อมูลข่าวสารที่สามารถแชร์ข้ามโลกกันได้ไม่มีวินาทีเสียอีก) ในประวัติศาสตร์ชาวยิวบันทึกไว้ว่า กษัตริย์ซาโลมอน ซึ่งถือได้ว่ามีสติปัญญามากที่สุดและมั่งคั่งที่สุดก็ยังให้ความสำคัญกับความน่าเชื่อถือ (เครดิต) ไว้สูงกว่าเงินทองเสียอีก โดยมีบันทึกไว้ในคัมภีร์ไบเบิล (เล่มสุภาษิต บทที่ 22 ข้อที่ 1) ว่า “ชื่อเสียงดีเป็นสิ่งควรเลือกยิ่งกว่าความมั่งคั่งมากมาย และซึ่งเป็นที่โปรดปราน ก็ดีกว่ามีเงินหรือทอง” สังคมไทยก็ให้ความสำคัญตั้งแต่อดีตเช่นกัน ดังสุภาษิตไทยก็ยังกล่าวว่า “ซื่อกินไม่หมด คดกินไม่นาน” 

ดังนั้น ในยุคปัจจุบันที่การสื่อสารข้อมูลเร็วเท่าแสงแล้ว หากใครคิดจะชักดาบใคร โดยเฉพาะสถาบันการเงินด้วยแล้ว ควรคิดให้หนักครับ หรือหากรู้ตัวว่าเราไม่มีวินัยทางการเงิน เราก็ ไม่ควรใช้บริการบัตรเครดิตเลยครับ

มาดูเข้าเรื่องเครดิตที่เกี่ยวกับเงิน ๆ ทอง ๆ กันดีกว่า ขอสรุปให้อ่านกันสัก 4 ประเด็นครับ

ความจำเป็นของการมีเครดิตยุคปัจจุบัน

·         ในยุคที่เงินเฟ้อเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง การเก็บเงินจำนวนมากให้พอสำหรับซื้อสิ่งที่จำเป็นและมีราคาสูงจะใช้เวลานาน เช่น การซื้อรถ การซื้อบ้าน เพราะยิ่งนานวัน ราคามันก็พุ่งสูงขึ้นเร็วกว่าอัตราดอกเบี้ยเงินฝากเสียอีก ดังนั้น การซื้อแบบผ่อนหรือการกู้สินเชื่อมันเป็นทางเลือกที่มักใช้ แน่นอนว่ามันก็ต้องตรวจสอบเครดิตคนกู้กันก่อน

·         การมีเครดิตดี ไม่ได้แปลว่าต้องเป็นหนี้หรือชีวิตติดลบเสมอไป และไม่ได้แปลว่าเราชำระหนี้ทุกงวดตรงเวลาแล้วจะแปลว่าจะมีเครดิตดีเสมอไป มันก็ต้องมีความสมดุลย์และมีองค์ประกอบอื่น ๆ ด้วย

·         การมีเครดิตไม่เพียงเกี่ยวข้องกับเรื่องการใช้บริการสินเชื่อหรือเงินกู้เท่านั้น อนาคตเราจะเห็นมันเกี่ยวข้องกับเราทุกเรื่องครับ ยกตัวอย่างง่าย ๆ ในปัจจุบัน การทำประกันภัยรถยนต์ภาคสมัครใจจะมีเบี้ยประกันลดลงสำหรับผู้ขับขี่อายุมากขึ้น หรือมีส่วนลดเบี้ยประกันหากไม่มีประวัติการชนหรือการเคลม เป็นต้น

ข้อดีของการมีบัตรเครดิตยุคปัจจุบัน

ความสะดวกโดยทั่วไปที่มีกันมานานคือ การไม่ต้องพกพาเงินสดเป็นจำนวนมาก มีโปรโมชั่นต่าง ๆ ตามการแข่งขันในตลาด ในยุคปัจจุบันจะพบว่ามันเป็นสิ่งที่อำนวยความสะดวกสำหรับการซื้อขายแบบไร้พรมแดน เช่น

·         การซื้อสินค้าหรือบริการแบบข้ามประเทศ บัตรเครดิตให้ความสะดวกมาก ลองคิดดูว่า ถ้าจะจองตั๋วเครื่องบิน จองโรงแรมต่างประเทศผ่านเว็บไซต์ ถ้ามีบัตรเครดิตแล้วใช้เวลาไม่กี่นาที แต่ถ้าต้องใช้วิธีโอนเงินมันจะยุ่งยากแค่ไหน ใช้เวลาแค่ไหน ยิ่งยากกว่านั้นคือ เมื่อโอนเงินแล้วแต่ห้องในโรงแรมที่กำลังจองถูกคนอื่นแย่งตัดหน้าไปแล้ว

·         ในยุคที่อีคอมเมิร์ชในประเทศรุ่งเรืองแล้ว มีบริการรับชำระค่าสินค้า บริการ รวมถึงบริการสาธารณูปโภคต่าง ๆ ทางเว็บไซต์ที่ให้ความสะดวกมาก ไม่ต้องเดินทาง การใช้บัตรเครดิตดูเหมือนจะสะดวกที่สุด
·         ถ้าเราเปิดร้านขายของออนไลน์ ปัจจุบันใช้วิธีการโอนเงินและเช็คยอดเงินโอนผ่าน internet banking ได้ แต่เราต้องตรวจเช็คเอง แต่ถ้าเรามีบริการชำระผ่านบัตรเครดิตแล้ว เมื่อลูกค้ายืนยันการซื้อมันจะหมายถึงมีเงินเข้ากระเป๋าเราแน่ ๆ ทำให้รายการขายจะถูกสร้างได้เองอัตโนมัติซึ่งประหยัดเวลาและค่าใช้จ่าย

สาเหตุที่เครดิตถูกปฏิเสธ

เครดิตถูกปฏิเสธในที่นี้ไม่ใช้เครดิตเสีย แต่หมายถึง “เครดิตไม่ดีพอ” มีสาเหตุหลายประการ เช่น

·         ชำระด้วยเงินสดตลอด ไม่เคยใช้บริการด้านเครดิตมาก่อนเลย (บัตรเงินผ่อน บัตรเครดิต หรืออะไรก็ตามที่เป็นสินเชื่อ)

·         เคยมีประวัติการชำระหนี้ที่ดี แต่หากประวัติมีอายุนานเกินกว่าที่เขาจะเก็บไว้ ก็อาจจะไม่มีความหมายอะไร

·         เคยมีประวัติการชำระหนี้ที่ดี แต่ถ้าเป็นประวัติร่วม  (เช่น กู้ร่วม บัตรเครดิตแบบบัตรเสริม) จะถูกให้ความสำคัญลดลง

·         ไม่สามารถระบุแหล่งที่มาของรายได้ที่ชัดเจนได้ แม้เราเป็นพนักงานบริษัท มีรายได้ประจำ แต่บัตรเครดิตบางค่ายอาจจะพิจารณาลักษณะธุรกิจที่เราทำงานอยู่ สถาบันการเงินบางเจ้าดูแม้กระทั่งทุนจดทะเบียนบริษัทที่เราทำงาน

·         สถานภาพการสมรส สถาบันการเงินอาจจะมองว่า ค่าใช้จ่ายในการดูแลบุตรสามารถถูกนับเป็นรายได้ประเมินวงเงินได้ (ค่าใช้จ่ายมันวิ่งผ่านบัตรได้) แต่ก็ขึ้นกับปัจจัยเสริมอื่น เช่น อยู่ในเมืองหลวงอาจจะถือว่าเครดิตดีกว่าอยู่ในต่างที่จังหวัด

·         ปัจจัยอื่น ๆ ที่อาจจะเกี่ยวข้องกับความเสี่ยงเรื่องหนี้เสีย เช่น อายุ การศึกษา ความสม่ำเสมอของรายได้

สาเหตุการมีเครดิตไม่ดี

·         มีประวัติการชำระหนี้ที่ไม่ดี ธนาคารส่วนใหญ่เก็บประวัติการชำระไว้ประมาณ 10 ปี (ซึ่งต่างจากเครดิตบูโรที่เก็บไว้เพียง 3 ปี)

·         มีประวัติการชำระหนี้ที่ดี แต่มีการชำระสูงเมื่อเทียบกับรายได้ ดังตัวอย่างในรูปข้างล่าง

·         ใช้บัญชีบัตรเครดิตมากเกินไป (มีบัตรเครดิตหลายใบ)

·         มีบริการเงินกู้มูลค่าสูงและระยะยาว เช่น ซื้อรถยนต์ ซื้อบ้าน

·         ความบกพร่องของสถาบันการเงินในการส่งประวัติการชำระหนี้

ตัวอย่างหนังสือปฏิเสธสินเชื่อเพราะรายจ่ายมากเกินไปแม้ไม่มีประวัติชำระล่าช้าก็ตาม

ความสำคัญของการรักษาเครดิตมันมีมานานแล้ว เพราะในชีวิตจริงมันไม่ใช่แค่เครดิตบูโรเท่านั้น ที่จริงมันเกี่ยวกับทุกเรื่องของชีวิตหรืออนาคตเราทีเดียว ถ้าเราเคยได้ยินถึงข่าวเกี่ยวกับอดีตนายกรัฐมนตรีของประเทศสารขัณฑ์คนหนึ่งถูกดิสเครดิตเรื่องไม่เคยเข้ารับการเกณฑ์ทหารจนเป็นที่วิพากษ์วิจารณ์กันในวงกว้าง เราจะยิ่งรู้ซึ้งว่ามันมีความสำคัญแค่ไหน ก็ขอฝากไว้พิจารณาครับ

จะผ่อนมอไซต์แบบเช่าซื้อหรือใช้สินเชื่อส่วนบุคคลดี

หลายท่านคงเคยเห็นโฆษณาสินเชื่อสำหรับรถมอไซต์ โดยนำเสนอในรูปว่าซื้อไปให้พ่อที่บ้านมาบ้าน เพราะคันเดิมเก่ามากและพ่อลงทุนซ่อมเอง (ส่วนจะเพราะประหยัด หรือไม่มีเงินจะซ่อม แล้วแต่จะตีความ) และในโฆษณาเป็นเด็กหนุ่มที่เพิ่งทำงานใหม่และอยากจะแสดงให้เห็นว่าฉันสามารถจ่ายเพื่อพ่อได้ ได้ช่วยเน้นให้เห็นว่าการใช้บริการเงินกู้ที่มีเหตุผลนั้นสมควรทำ โฆษณาที่ว่านี้ดูแล้วจึงกระชากใจต่อมจริยธรรมและคงจูงใจให้กู้อยู่

ผมไม่ได้ต่อต้านอะไร แต่น้อยคนจะมาพิจารณาว่าจะกู้แบบใหนดี เพราะถ้าไปปรึกษาพวกปล่อยสินเชื่อ เขาก็เชียร์ให้กู้แบบซื้อคันใหม่อยู่แล้วโดยมีเหตุผลจูงใจมากมาย แน่นอนว่าเขาไม่โกหก แต่อย่าลืมว่าเขาต้องการดอกเบี้ยมาก ๆ เขาก็จะพูดเฉพาะด้านที่เข้าทางเขาเท่านั้น

เข้าเรื่องเลยละกัน

ถ้าต้องกู้ซื้อรถมอไซต์แล้ว ส่วนตัวผมแล้วสนับสนุนให้ซื้อมือสองครับ ด้วยเหตุผลว่า

1. หลังซื้อ รถมันเป็นของเราแน่ ๆ และถ้าผ่อนไม่ไหว ไฟแนนซ์ยังไม่มีสิทธิ์มายึดจนกว่าจะมีคำสั่งศาล (ยังมีรถใช้งานร่วม 2 ปีครับ)
2. ราคาเฉลี่ยอยู่ที่ 20,000 บาท ดังนั้น ค่าผ่อนต่อเดือนต่ำกว่า และจำนวนงวดน้อยกว่า (ดูจากตาราง 1 แล้ว เดือนละ 1,100 บาท x 24 เดือนเท่านั้น)
3. ไม่ต้องถูกบังคับให้ทำประกันรถสูญหาย

ตาราง 1: ประมาณการค่าใช้จ่าย 24 เดือน
งวดที่	เงินต้นคำนวณ	ชำระเงินต้น	อัตราดอกเบี้ย	ยอดผ่อนรวมอย่างน้อย	เงินต้นคงเหลือ
			2.33%	1,100.00	20,000.00
1	20,000.00	634.00	466.00	1,100.00	19,366.00
2	19,366.00	648.77	451.23	1,100.00	18,717.23
3	18,717.23	663.89	436.11	1,100.00	18,053.34
4	18,053.34	679.36	420.64	1,100.00	17,373.98
5	17,373.98	695.19	404.81	1,100.00	16,678.80
6	16,678.80	711.38	388.62	1,100.00	15,967.41
7	15,967.41	727.96	372.04	1,100.00	15,239.45
8	15,239.45	744.92	355.08	1,100.00	14,494.53
9	14,494.53	762.28	337.72	1,100.00	13,732.25
10	13,732.25	780.04	319.96	1,100.00	12,952.22
11	12,952.22	798.21	301.79	1,100.00	12,154.00
12	12,154.00	816.81	283.19	1,100.00	11,337.19
13	11,337.19	835.84	264.16	1,100.00	10,501.35
14	10,501.35	855.32	244.68	1,100.00	9,646.03
15	9,646.03	875.25	224.75	1,100.00	8,770.78
16	8,770.78	895.64	204.36	1,100.00	7,875.14
17	7,875.14	916.51	183.49	1,100.00	6,958.63
18	6,958.63	937.86	162.14	1,100.00	6,020.77
19	6,020.77	959.72	140.28	1,100.00	5,061.05
20	5,061.05	982.08	117.92	1,100.00	4,078.97
21	4,078.97	1,004.96	95.04	1,100.00	3,074.01
22	3,074.01	1,028.38	71.62	1,100.00	2,045.64
23	2,045.64	1,052.34	47.66	1,100.00	993.30
24	993.30	1,076.86	23.14	1,100.00	(83.55)
			รวม	27,500.00

คราวนี้ลองมาเปรียบเทียบกับมือหนึ่ง (เช่าซื้อ) แม้มีดอกเบี้ยถูกกว่าก็จริง แต่กลับมีข้อเสียที่ซึ่งตรงข้ามข้อดี คือ

1. หลังกู้เช่าซื้อ รถมันยังไม่เป็นของเรา ถ้าผ่อนไม่ไหว ไฟแนนซ์ยึดคืนได้ทันที (ไม่มีรถใช้) และถ้าไฟแนนซ์เอาไปขายทอดตลาดแล้วยังขาดทุน เรายังต้องรับผิดชอบในส่วนต่างนี้ (ไฟแนนซ์ไม่ใช่ร้านขายมอไซต์ เขาจะพยายามขายแพง ๆ ให้เราเหรอ มีแต่รีบขายออกเพื่อลดภาระการดูแล มาเก็บหนี้จากเรามันง่ายกว่าตั้งเยอะ)
2. ราคาเฉลี่ยอยู่ที่ 55,000 บาท ดังนั้น ค่าผ่อนต่อเดือนสูงกว่า และจำนวนงวดก็มากกว่า (ดูจากตาราง 2 แล้ว เดือนละ 2,160 บาท x 36 เดือน นี่ยังไม่รวมค่าอย่างอื่นนะ)
3. ถูกบังคับให้ทำประกันรถสูญหาย อย่างน้อยปีละ 1,000 บาท (ผ่อน 3 ปีก็ 3,000) มีค่าจัดไฟแนนซ์อีก เฉลี่ย 3,000 บาท

ข้อดีมีอย่างเดียวคือ ได้คันใหม่

ตาราง 2: ประมาณการค่าใช้จ่าย 36 เดือน
งวดที่	เงินต้นคำนวณ	ชำระเงินต้น	อัตราดอกเบี้ย	ยอดผ่อนรวมอย่างน้อย (ยังไม่รวมค่าอื่นๆ)	เงินต้นคงเหลือ
			1.99%	2,160.00	55,000.00
1	55,000.00	1,065.50	1,094.50	2,160.00	53,934.50
2	53,934.50	1,086.70	1,073.30	2,160.00	52,847.80
3	52,847.80	1,108.33	1,051.67	2,160.00	51,739.47
4	51,739.47	1,130.38	1,029.62	2,160.00	50,609.08
5	50,609.08	1,152.88	1,007.12	2,160.00	49,456.20
6	49,456.20	1,175.82	984.18	2,160.00	48,280.38
7	48,280.38	1,199.22	960.78	2,160.00	47,081.16
8	47,081.16	1,223.08	936.92	2,160.00	45,858.08
9	45,858.08	1,247.42	912.58	2,160.00	44,610.65
10	44,610.65	1,272.25	887.75	2,160.00	43,338.40
11	43,338.40	1,297.57	862.43	2,160.00	42,040.84
12	42,040.84	1,323.39	836.61	2,160.00	40,717.45
13	40,717.45	1,349.72	810.28	2,160.00	39,367.73
14	39,367.73	1,376.58	783.42	2,160.00	37,991.15
15	37,991.15	1,403.98	756.02	2,160.00	36,587.17
16	36,587.17	1,431.92	728.08	2,160.00	35,155.26
17	35,155.26	1,460.41	699.59	2,160.00	33,694.84
18	33,694.84	1,489.47	670.53	2,160.00	32,205.37
19	32,205.37	1,519.11	640.89	2,160.00	30,686.26
20	30,686.26	1,549.34	610.66	2,160.00	29,136.92
21	29,136.92	1,580.18	579.82	2,160.00	27,556.74
22	27,556.74	1,611.62	548.38	2,160.00	25,945.12
23	25,945.12	1,643.69	516.31	2,160.00	24,301.43
24	24,301.43	1,676.40	483.60	2,160.00	22,625.03
25	22,625.03	1,709.76	450.24	2,160.00	20,915.26
26	20,915.26	1,743.79	416.21	2,160.00	19,171.48
27	19,171.48	1,778.49	381.51	2,160.00	17,392.99
28	17,392.99	1,813.88	346.12	2,160.00	15,579.11
29	15,579.11	1,849.98	310.02	2,160.00	13,729.13
30	13,729.13	1,886.79	273.21	2,160.00	11,842.34
31	11,842.34	1,924.34	235.66	2,160.00	9,918.01
32	9,918.01	1,962.63	197.37	2,160.00	7,955.38
33	7,955.38	2,001.69	158.31	2,160.00	5,953.69
34	5,953.69	2,041.52	118.48	2,160.00	3,912.17
35	3,912.17	2,082.15	77.85	2,160.00	1,830.02
36	1,830.02	2,123.58	36.42	2,160.00	(293.56)
				77,760.00

เห็นตัวเลขแบบนี้แล้ว ก็ลองชั่งใจดี ๆ ครับ